Hier vind je een overzicht van veelgestelde vragen en antwoorden. Staat jouw vraag er nog niet tussen? Neem dan contact op met het landelijk projectteam.

Het programma Nu Niet Zwanger is inmiddels in 29 centrumgemeenten en omliggende regio’s gestart of aan het opstarten. Voor een overzicht waar het programma nu actief of in voorbereiding is klik je hier. Alle gemeenten krijgen ondersteuning van het landelijk programmateam.

Wil je met je organisatie/gemeente deelnemen aan het programma? Neem dan contact op met het landelijk programmateam.

Wil je weten of het programma al is gestart in jouw regio? Kijk dan bij ‘In de Regio‘.

Het programma sluit aan bij de al bestaande zorgnetwerken in een regio, veelal op het niveau van centrumgemeenten. Dit betekent dat per GGD-regio er meerdere zorgnetwerken zijn en dus meerdere programma’s gestart kunnen worden om een landelijk dekkend aanbod voor alle gemeenten te realiseren.

Het doel is om de komende drie jaar in 50 Nu Niet Zwanger-programma’s uit te rollen, verspreid over de 25 GGD-regio’s. Eén Nu Niet Zwanger-programma kan, afhankelijk van de grootte van de gemeente, een bereik hebben van één grote gemeente tot gemiddeld 6-8 kleinere gemeenten.

 

Van start tot implementatie gaan we uit van 2 tot 2,5 jaar. Daarbij is het doel dat het programma uiteindelijk onderdeel wordt van de reguliere werkzaamheden. Dit betekent dat betrokken instellingen worden ondersteund en geschoold door een inhoudelijk coördinator. Als dit is gerealiseerd houdt de coördinator een rol in de regio om de samenwerking te stimuleren en casussen op te pakken.

Het programma kent vier fases tot het moment dat het programma onderdeel wordt van het reguliere werk.

  • Fase 1: voorbereiden
    Deze fase bestaat onder meer uit het opstellen van een plan van aanpak, regelen van budget en samenstellen van een projectteam. Tijdens deze fases krijg je begeleiding van een kwartiermaker uit het landelijk programmateam.
  • Fase 2: begeleiden
    In deze fase komt meer focus op de samenwerking met ketenpartners. Worden de aandachtsfunctionarissen die werken bij de betrokken instellingen geworven en getraind.
  • Fase 3: optimaliseren
    In deze fase zorgen voor een uitbreiding van de ketenpartners, nieuwe startbijeenkomst en evalueren we, zodat we, daar waar nodig, bij kunnen sturen.
  • Fase 4: borgen
    Het borgen van de Nu Niet Zwanger-methodiek staat centraal in deze fase. Daarbij gaat het om het borgen van de werkwijze in het gehele netwerk zoals huisartsen, gynaecologen, GGD-artsen en verloskundigen. Ook wordt een samenwerkingsconvenant opgesteld.

Het landelijk team zorgt voor de landelijke uitrol van het programma door onder meer gedurende zes maanden een kwartiermaker in te zetten in de regio. Na deze periode is er mogelijkheid tot consult gedurende de rest van de projectperiode.

Verder organiseert het landelijk team intervisie voor de projectleiders en inhoudelijk coördinatoren, verzorgt het team presentaties en refereerbijeenkomsten en wordt samen met Rutgers gewerkt aan de ontwikkeling van producten en trainingsmateriaal.

Daarnaast heeft het team documenten ontwikkeld om het project in de regio te ondersteunen. Tot slot is er een werkomgeving specifiek voor deelnemers aan het programma: de digitale community.

Het programma wordt bij voorkeur uitgevoerd door de hulpverlener die al betrokken is bij de bewuste cliënt. Te denken valt aan professionals werkzaam in verslavingszorg, GGZ, verstandelijk gehandicaptenzorg, vrouwenhulp-verlening, GGD, reclassering, wijkteams, MEE, dak- en thuislozenzorg, Raad voor de Kinderbescherming, jeugdzorg, welzijnszorg, maatschappelijk werk, Veilig Thuis, huisartsen, verloskundigen en/of gynaecologen.  Zij worden bewust gemaakt op dit thema en hen wordt geleerd om het gesprek over kinderwens proactief aan te gaan en verantwoordelijkheid te nemen op dit gebied.

De methodiek van het programma is beschreven. Deze is op basis van onderzoek naar de werkzame bestanddelen van het programma en best practice in Tilburg, Rotterdam en Nijmegen tot stand gekomen. Echter, de kern van het programma Nu Niet Zwanger is dat het gericht is op maatwerk: het bieden van zorg op maat, waarbij uitzonderingen op de regels mogelijk moeten zijn.  De hulpverleners krijgen scholing en (praktische) ondersteuning vanuit het programma om de kwetsbare mensen (vrouwen én mannen) – en eventueel hun partner – te begeleiden. De professional die het gesprek aangaat investeert in de persoonlijke relatie, sluit aan bij de leefwereld van de cliënt zodat duidelijk wordt of er een kinderwens is en hoe gedacht wordt over anticonceptie. Vanuit de relatie kan er maatwerk worden geboden.

Nu Niet Zwanger werkt vanuit de reproductieve rechten en mensenrechten waarin vrouwen en mannen het recht hebben om in vrijheid en verantwoordelijkheid zelf te kiezen voor het aantal kinderen en voor het moment waarop zij kinderen willen krijgen, zonder dat hierbij sprake is van dwang, drang, discriminatie of geweld. Het zelfbeschikkingsrecht en keuzevrijheid van een ieder staat hierbij voorop. Ook vrouwen en mannen die kwetsbaar zijn (bijvoorbeeld vanwege cognitieve beperking) hebben recht op voortplanting.
Kwetsbare cliënten kunnen ook adequate opvoeders zijn. Stereotypering of uitsluiting van groepen wordt tegen gegaan. Zij hebben daarnaast recht op toegang tot informatie, educatie en middelen. Kortom, Nu Niet Zwanger staat voor een respectvolle manier van werken waarbij er nooit sprake is van gedwongen keus.

In het document Toegangscriteria en kwaliteitseisen Nu Niet Zwanger zijn de uitgangspunten, toegangscriteria en kwaliteitseisen van het programma beschreven.

Een gesprek over kinderwens, seksualiteit en anticonceptie moet een vanzelfsprekend onderwerp worden in het zorglandschap. Enkel dan worden kwetsbare mensen in staat gesteld een weloverwogen keuze te maken over het moment van kinderwens, kan persoonlijk en maatschappelijk leed worden voorkomen en daarnaast onnodige zorgkosten worden vermeden.

Nu Niet Zwanger is een uniek preventief programma waarbij maatschappelijk belang en ethische onderbouwing voorop staan. Daarnaast is er ook een financieel aspect. Het besparen van kosten is echter moeilijk te kwantificeren omdat kosten die gepaard gaan met het begeleiden van kwetsbare mensen en hun kinderen moeilijk in een bedrag uit te drukken zijn. Er zijn veel verschillende soorten hulpverlening die wordt ingezet om deze gezinnen te ondersteunen (voorzorg, gespecialiseerde kraamzorg, en alle vormen van jeugdhulpverlening of jeugdbescherming die eventueel moeten worden ingezet).

De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft in het kader van het programma ‘Besluit met muisjes’ een maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) gemaakt van het programma Nu Niet Zwanger. De conclusie van de MKBA is dat het programma NNZ meer maatschappelijke baten opbrengt dan het kost. De volledige MKBA, conclusies en aanbevelingen leest u hier.